TUREF ve ITRF96 nedir
TUREF (Türkiye Ulusal Referans Çerçevesi), Türkiye'nin güncel jeodezik datumudur: ITRF96 çerçevesinde, 2005.0 epoğunda tanımlıdır ve GRS80 elipsoidini kullanır (EPSG:5252). Sahada, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (TKGM) ile Harita Genel Müdürlüğünün birlikte işlettiği TUSAGA-Aktif (CORS-TR) sabit GNSS istasyonlarıyla kullanılır.
Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği (BÖHHBÜY) gereği kadastro, imar planları, halihazır haritalar ve büyük ölçekli harita üretimi bu sistemde yapılır. Günlük dilde "ITRF96 koordinatı" denince genellikle bu 3 derecelik TM koordinatları kastedilir.
3 derecelik TM dilimleri
ITRF96 koordinatları 3° genişliğinde Transversal Mercator dilimlerinde verilir. Dilim orta meridyenleri (DOM) 27°, 30°, 33°, 36°, 39°, 42° ve 45°'dir; ölçek katsayısı 1'dir ve orta meridyende sağa değer 500.000 m'dir. UTM'den farkı dilim genişliği (6° yerine 3°) ve ölçek katsayısıdır (0,9996 yerine 1); bu yüzden aynı noktanın TM ve UTM değerleri farklıdır.
Türk yazımında X yukarı (kuzey), Y sağa (doğu) değerdir. Bu sayfaya önce sağa sonra yukarı değeri yazın ve dilimi listeden seçin ya da başa yazın: TM30 414207 4542028. Değerleri ters sırada yazarsanız dönüştürücü bunu fark edip yer değiştirir. Bazı yazılımlar sağa değerin başına dilim numarasını (DOM ÷ 3) ekler; bu sayfa ön eksiz değerleri kullanır, baştaki rakamı silin.
| DOM | Boylam aralığı | EPSG | Örnek iller |
|---|---|---|---|
| 27° | 25,5° – 28,5° D | 5253 | Edirne, Çanakkale, İzmir |
| 30° | 28,5° – 31,5° D | 5254 | İstanbul, Bursa, Eskişehir, Antalya |
| 33° | 31,5° – 34,5° D | 5255 | Ankara, Konya |
| 36° | 34,5° – 37,5° D | 5256 | Adana, Kayseri, Samsun, Gaziantep |
| 39° | 37,5° – 40,5° D | 5257 | Malatya, Şanlıurfa, Trabzon |
| 42° | 40,5° – 43,5° D | 5258 | Erzurum, Kars, Van |
| 45° | 43,5° – 46,5° D | 5259 | Hakkari, Iğdır |
Doğruluk
TUREF ile WGS84 arasında parametreli bir dönüşüm uygulanmaz: EPSG, TUREF'i ±1 m düzeyinde WGS84'e eşdeğer kabul eder (EPSG:5261) ve dönüştürücü de bu varsayımı kullanır. Fark, ITRF96 koordinatlarının 2005.0 epoğuna, GPS'in ise bugüne ait olmasından gelir; Anadolu levhası yılda birkaç santimetre hareket eder. Projeksiyon hesabı EPSG tanımlarını izler; bu sayfa henüz resmî kontrol noktalarıyla test edilmedi.
Sık sorulan sorular
Dilim orta meridyenini (DOM) nasıl bulurum?
Boylamı 3'e bölün, en yakın tam sayıya yuvarlayın ve 3 ile çarpın. İstanbul (28,98° D) için 28,98 ÷ 3 = 9,66 → 10 × 3 = DOM 30. Dönüştürücü dilimi konumdan önerir; resmî paftalarda dilim pafta kenarında yazılıdır.
X ve Y hangisi?
Türkiye'de X yukarı (kuzey) değeri, Y sağa (doğu) değeridir. Ayasofya için DOM 30'da Y ≈ 414.207, X ≈ 4.542.028'dir. Yukarı değer her zaman 7 haneli, ön eksiz sağa değer 6 hanelidir.
ITRF96 koordinatını Google Maps'te nasıl gösteririm?
Dilimi seçip Y ve X değerlerini bu sayfaya yapıştırın, ondalık dereceyi noktalı biçimde (41.008587, 28.980175) kopyalayıp Google Maps'in arama kutusuna yapıştırın. Konum yaklaşık 1 m içinde doğru olur.