زون UTM چیست؟
سیستم UTM زمین را به 60 زون با پهنای 6 درجه طول جغرافیایی تقسیم می‌کند که از نصف‌النهار 180 درجه به سمت شرق از 1 تا 60 شماره‌گذاری شده‌اند. هر زون نصف‌النهار مرکزی خودش را دارد که X (Easting) روی آن 500 هزار متر است. برای نمونه زون 39 از 48 تا 54 درجه شرقی است و نصف‌النهار مرکزی آن 51 درجه شرقی است.
حرف بعد از عدد، باند عرض جغرافیایی است: از C (80 درجه جنوبی) تا X (84 درجه شمالی) در گام‌های 8 درجه‌ای. باندهای C تا M در نیم‌کره جنوبی و N تا X در نیم‌کره شمالی‌اند. بیشتر ایران در باند S (32 تا 40 درجه شمالی) و جنوب کشور در باند R (24 تا 32 درجه شمالی) است؛ پس در «39S» حرف S یعنی باند، نه نیم‌کره جنوبی.
زون‌های UTM در ایران، افغانستان و تاجیکستان
ایران در زون‌های 38 تا 41، افغانستان در 41 تا 43 و تاجیکستان در 42 و 43 قرار دارد. اگر پروژه‌ای از مرز دو زون می‌گذرد، معمولاً همه آن را در زونی حساب می‌کنند که بیشتر محدوده در آن است.
| زون | نصف‌النهار مرکزی | محدوده طول | EPSG (WGS 84) | نمونه شهرها |
|---|---|---|---|---|
| 38 | 45° E | 42° E تا 48° E | 32638 | تبریز، کرمانشاه، ارومیه |
| 39 | 51° E | 48° E تا 54° E | 32639 | تهران، اصفهان، شیراز، اهواز |
| 40 | 57° E | 54° E تا 60° E | 32640 | مشهد، یزد، کرمان، بندرعباس |
| 41 | 63° E | 60° E تا 66° E | 32641 | زاهدان، چابهار، هرات |
| 42 | 69° E | 66° E تا 72° E | 32642 | کابل، مزار شریف، دوشنبه |
| 43 | 75° E | 72° E تا 78° E | 32643 | شرق بدخشان، شرق پامیر |
پرسش‌های متداول
تهران، مشهد و شیراز در کدام زون UTM هستند؟
تهران و شیراز در زون 39 (48 تا 54 درجه شرقی، EPSG 32639) و مشهد در زون 40 (54 تا 60 درجه شرقی، EPSG 32640). تبریز در زون 38 و زاهدان در زون 41 است.
زون UTM را چطور دستی حساب کنم؟
زون = جزء صحیح ((طول جغرافیایی + 180) ÷ 6) + 1، به جز استثناهای نروژ و سوالبارد. برای تهران (51.34 درجه شرقی): جزء صحیح (231.34 ÷ 6) + 1 = 39.
می‌توانم از زون کناری استفاده کنم؟
بله؛ نزدیک مرز زون‌ها، پروژه‌ها گاهی یک زون را ادامه می‌دهند تا کل محدوده روی یک شبکه باشد. اعوجاج با دور شدن از نصف‌النهار مرکزی بیشتر می‌شود، پس فقط نزدیک مرز این کار را بکنید. زون را از فهرست کنار هر سیستم انتخاب کنید.
فرق 39N و 39S چیست؟
در نماد استاندارد، حرف باند عرض است: 39S یعنی زون 39 و باند S (32 تا 40 درجه شمالی) که تهران در آن است. برخی نرم‌افزارها به جای باند، N یا S را برای نیم‌کره شمالی و جنوبی می‌نویسند. مبدل وقتی ابهام باشد هر دو خوانش را نشان می‌دهد.